به نقل از نشریه لور :
مقدمه
متن زیر برگردان فارسی یک مقاله در باب ساکنین باستانی لرستان است که از سایت موزه مردم جهان اقتباس شده است. این مقاله به شرح اقوام باستانی ساکن لرستان، جنگها و هنرهای آنان پرداخته است. از جمله اطلاعات مفیدی که در این مقاله دریافت می کنیم علل افول هنر درخشان فلزکاری لرستان همزمان با روی کار آمدن هخامنشیان است.
شایان ذکر است که درخشش نام لرستان در دنیا در سال 1928 میلادی به واسطه ی کشف ادوات مفرغین بی نظیری آغاز گشته که به ناگاه در بازارهای کشورهای اروپایی یافت شده است. اغلب این ادوات حاصل کاوشهای غیرمجاز در معبد «سرخ دم» در حوالی کوهدشت و به طبع آن در سراسر لرستان بوده است.
تمدن ساکنین کهن لرستان با تاریخ گذاری این ابزارها چنان درخشید که مفرغهای سراسر غرب ایران (کرمانشاه،کردستان، آذربایجان) در موزه های دنیا با نام تمدن مفرغ لرستان شناخته شده است. قسمتهای بعدی این مقاله را در روزهای آینده می آوریم.
مردم لرستان
«درباب خاستگاه طوایف لرستان باید گفت طوایف زیادی در طول تاریخ در سرزمین لرستان ساکن بوده اند، ابتدا گوتی ها و لولوبی ها که مردمانی کوهستان نشین از نژاد آسیایی بودند و در هزاره ی سوم قبل از میلاد در لرستان می زیسته اند. متون اَکدی نیز به حضور کاسیت ها اشاره کرده اند آنان نیز از نژاد آسیایی بودند که از ابتدای هزاره ی دوم ق.م از میلاد در لرستان ساکن بوده اند، و در آغاز هزاره نخست ق.م اقوام دیگری نیز مطیع آنان شدند.
آشوریها لشگرکشی های خود را به نواحی زاگرس در ابتدای قرن نهم ق.م آغاز کردند، کیمیری ها و سکاها نیز این ناحیه را در قرون هفتم و هشتم ق.م مورد تاخت و تاز قرار دادند. این جریانات در جنوب دریاچه ی ارومیه به وقوع پیوستند.
موج دیگر از حضور اقوام ایرانی را بعدها در این منطقه لرستان می بینیم. در بین آنها میتائی ها بودند که در حوالی ملایر و تپه ی «نوشیجان» ساکن شدند که یک دژ و چند بنای کنار آن در حدود سال 750-725 ق.م توسط آنان ساخته شده است. عمده ترین ویژگیهای این دوره مصنوعاتی است که تا قرن 12 ق.م تاریخ گذاری شده اند.
در پایان قرن هشتم ق.م اقوام ایرانی سرزده از نواحی شمالی وارد لرستان شدند. این قبایل تمام منطقه را تحت تأثیر قرار دادند و در طول پنجاه سال بعد با قبایل بومی منطقه ادغام شدند. کاوش ها در معبد «سرخ دم» پیکرنگاری بر روی برخی از ادوات برنزی را نشان می دهد.
مصنوعات این دوره نشان می دهند که مدت کوتاهی (725-700 ق.م) تمدن عیلام نیز بر مناطق جنوبی لرستان تأثیر گذار بوده است. به هر حال این دوره ی کوتاه از زمان لشگر کشی آشور و شکست عیلام در اواسط قرن بعد ادامه یافت و آنان از حملات بابلیان و مادها که بعدها به قدرت رسیدند شکست خوردند؛ این موقعیت یک خلأ قدرت در لرستان به وجود آورد که بعدها توسط ایرانیان که از جنوب و غرب به لرستان وارد شده بودند پُر شد.
بعد از مادها و آمیختگی آنها با اقوام بومی پایتخت «همدان» تأسیس شد که منافع زیادی برای ایجاد وحدت قدرت پرکنده ی سیاسی ایرانیان داشت. و حکومت اشرافی و ثروتمند اقوام بومی لرستان بدین ترتیب اقتدار خود را از دست دادند. یعنی فلزکاران لرستان حامیان ثروتمند محلی و مواد اولیه شان را از دست دادند.
و شاید این دلیل کمیابی مصنوعات مفرغی و آهنی در عصر هخامنشان باشد و شواهدی نیز وجود دارد که اثبات می کند سهم لرستان از اشیاء این دوره ناچیز است. بدین ترتیب صنعت فلزکاری لرستان متحمل یک بحران بزرگ در قرن هفتم ق.م شد که بعد از آن دیگر ترمیم نشد و پیامدش زوال و از بین رفتن استقلال و ابتکار این هنرمندان بود.»
اقتباس از سایت موزه مردم جهان «world museum of man»
ترجمه مهدی ویس کرمی
دیماه 86
همین مطلب را در نشریه لور بخوانید
شؤ گریتم شل و شکت / ده محال خوم غریوم ... سرمه یخ کرده تژگا / ورئ تا تژگام بلیز با / وا باد دامون بازی ... دردیام سخت و سنگینن / آز رته نئ ده پایام .... ده بُن انویا مردم نشسه روسمئ دل تنگ / ورئ تا رخش دربیایه ده کمین نابراری