مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان لرستان از ثبت فال "چهل سرو" در میراث شفاهی کشور خبر داد.قاسم قربانی عصر چهارشنبه در این رابطه به خبرنگاران گفت اظهار داشت: با موافقت شورای سیاستگذاری ثبت آثار کشور تعداد آثار معنوی ثبت شده لرستان افزایش یافت یه طوریکه این آثار از 11 اثر به 19 اثر ثبت شده افزایش یافت.
من ايلياتي زاده اي بي شيله پيله
همسايه ام با عمروعاصان قبيله
در اين طرف ما ساده دلها ، پايتي ها
در آن طرف چرچيل هاي مكر و حيله
فرق است بين ماديان يال درباد
با گله آخورپرستان طويله
من عاشق پروازم و حتي اگر هم
پوسيده گردد استخوانم پشت ميله
من باطناً پروانه اي آتش نژادم
يك روز بيرون ميزنم از كنج پيله
شعر: احد چگنی http://sherlori.blogfa.com/
غرض از انتشار این مطلب ترویج استفاده درست و بجای پیامکهای لری است، متاسفانه مدتهاست که پدیده پیامک تبدیل به حربهای بر ای تخریب اقوام مختلف ایرانی بویژه قوم لر شده است، دوستان زیادی متفقالقولاند که ارسال پیامکهای موهن، ابزاری است برای تخریب هویت و فرهنگ مردم لر، اما کمتر کسی روی این نکته تأکید کرده است که میتوان این تهدید را به فرصت تبدیل نمود
.لکی
مه مومه آو تو هر آگر قبوله
تو هر یه گوم مه تا آخر قبوله
بوری تا عشقمو بیمه قلاپر
مه دس ار جا تو هر پر قبوله
خرمآبادی:
مَه اول، افتاو دوم، خُت سومینی
بختیاری
:همه چیت باو دله غیر یه کارت
بی محلی ایکنی نسبت و یارت
ار بینی زنگ نیزنم نیدم پیامی
دیرادیر دوست دارم هر دو تیامی
این پیامکها از وبلاگ
اس ام اس لری اقتباس شدهاند متاسفانه این وبلاگ نزدیک یک سال است به روز نشده است. و با عرض پوزش از شاعراني كه مالكان معنوي اين اشعارند، ولي متأسفانه نام آنها در زیر این آثار نیامده است. برای دیدن پیامکهای بیشتر به ادامه مطلب بروید.ائ علمدار يا اباالفضل ائ صحاؤ ذوالفقار
بئ وه لشگر افتخار آز دسيام ائ برار
رقيہ تشنہي ديدار تونہ نہ تشنہ آؤ
ها هنا مئكہ ورئ جون علي وش بئ جواؤ
بال چش وردار بئين دلش بيہ سي تو كواؤ
شير جنگي وخت ميدون تونہ نہ وخت خاؤ
******
نمنہ وه اهل خيمہ آز و نہ تاؤ و قرار
تشنہيي وه بچون آل علي شيونہ شار
رقيہ هني منہ ده تما و چش انتظار
پئچسہ ده خيمهيا ده داغ تو برار برار
******
خاك ماتم ائ برار بي وه سرم ده داغ تو
پُف كردن نامردمو ده راه كين چراغ تو
كردنہ خزون و پرپر لالہزار باغ تو
ده كُمي لالہ بيرم ائ برار سراغ
------------------------------------
------------------------------------
چو گلدان خالی، لب پنجره
پر از خاطرات ترک خوردهایم
اگر داغ دل بود، ما دیدهایم
اگر دل دلیل است، آوردهایم
اگر دشنۀ دشمنان، گردنیم
گواهی بخواهید، اینک گواه
دلی سر بلند و سری سر به زیر
شعر بالا چند روز پیش هنگام تورق دیوان زنده یاد قیصر امینپور بچشمم خورد؛ همچنين تصویری از آرمگاه وی در گتوند خوزستان. شعر پایین هم که بعد از مرگ قيصر شهره کوی و برزن شد!
حرفهای ما هنوز ناتمام
تا نگاه میکنی وقت رفتن است
باز هم همان حکایت همیشگی
پیش از آنکه با خبر شوی
لحضه عزیمت تو ناگزیر میشود
آی
.........ای دریغ و حسرت همیشگی
ناگهان چقدر زود دیر میشود
به گزارش نشریه اینترنتی لور متن این فراخوان بشرح زیر است؛
محیط زیست مجال عبادت انسانهاست
رودهای پرخروش، چشمههای جوشان، آفتاب تابان، خاک مناسب، اقلیم چهارفصل، مناظر طبیعی، پوشش غنی گیاهی، و حیات وحش متنوع بخشی از الطاف و نعمات الهی است که به عنوان امانت در اختیار ما بوده و میبایست در قبا آن مسئول باشیم، و این امر میسر نخواهد شد، مگر با اشاعه فرهنگ زیست محیطی. از این رو اداره کل حفاظت از محیط زیست لرستان با مشارکت ادراه فرهنگ و ارشاد اسلامی اقدام به برگزاری یک مسابقه شعر در سراسر استان لرستان مینماید
.در این راستا از شاعران سرزمین لرستان دعوت به عمل میآید تا با ارسال آثار خود به جمع دوستداران محیط زیست بپیوندند
.موضوعات
:انسان و طبیعت
اسلام و محیط زیست
محیط زیست شهری
شکار و شکارچیان
محیط بان
آلودگیهای آب، خاک و هوا
تنوع زیستی استان (حیات وحش و گیاهان همانند: کل و بز، پلنگ و لاله واژگون و
...)و هر نوع شعری که در ارتباط با طبیعت باشد
.نشانی دبیرخانه: خرمآباد-انتهای بلوار ولیعصر، اداراه کل حفاظت محیط زیست، روابط عمومی دبیرخانه مسابقه شعر و طبیعت
تلفن و نمابر: 3317569-0661
وبسایت
: www.lorestandoe.irآخرین مهلت ارسال آثار : 30/7/89
پرییا کوچک ؤ غمبار، دِه بَن دیویا اسیرن
دۈ ائواره تنگلاتی وا زرّه زنجیریاشو
چَش وه ره شؤخون بازیت
دِه بُن انۈیا مردم، نشسہ رۈسمئ دلتنگ
ورئ تا رخش دربیایہ ده کمین نابراری
سؤارش دؤری وراره، ده مئن میدون بازی
شعر: ایرج رحمانپور
مهدی ویسکرمی / نشریه اینترنتی لـــور:
یکی از دلایلی که باعث ماندگاری مؤلفههای فرهنگی و زبانی اقوام میشود، نگرش خاصی است که به صورت توجه به منافع اجتماعی و اقتصادی یک قوم، تکلم به زبان مادری، توجه به موسیقی محلی، پژوهش، گسترش و پاسبانی از فرهنگ فولکلور، نامگذاری فرزندان و اماکن با اسامی قومی، نگارش و استفاده از زبان و خط بومی و ... بروز پیدا میکند.
میتوان گفت در بین بسیاری از فعالان و قلم به دستان لر هنوز تعریف دقیق و روشنی از قوم و قومیت مطابق با تعاریف جامعهشناختی آن وجود ندارد و هنگامی که سخن از قومیت و منافع قومی میرود بسیاری آن را مترادف با پدیدههای مردودی چون طایفهگرایی، خویشاوند سالاری و ... پنداشته و با آن مخالفت میورزند، بدیهی است مباحثی از این دست در تعاریف جدید جامعهشناسی محلی از اعراب نداشته و به هیچ وجه قابل دفاع نیستند. در این نوشتار ابتدا سعی میکنیم به تعریفی از پدیدههای قومیت، ویژگیهای مشترک اقوام، هویت و تفکر قومی بپردازیم و آنگاه در قسمت آتی نوشتار به دلایل افول تفکر قومی - به معنایی که خواهیم گفت- خواهیم پرداخت.
استاد احمد حجتی بروجردی: (وبلاگ ایشان)
ساقی سَــر ای پیالہ پر کو
گاهی نظرئ وِه خلق لُر کو
ســـاقی دیہ بسہ خنہزاری
داغم کو وه آتشئ کہ داری
دوستداران و علاقهمندان تاریخ و فرهنگ مردم لر میتوانند این ویژهنامه را با فرمت PDF دانلود کنند، همچنین مطالب و محتویات این کتابچه الکترونیکی جهت استفاده دوستان به تدریج در فضای وب نیز منتشر میشود.
برای دریافت ویژهنامه با فرمت PDF کلیک کنید (حجم 618 kb)
http://www.loor.ir/vj/lurday.zip
احد چگینی / نشریه اینترنتی لور
به بهانهی تشکیل شهرستان چگنی 
هر چند «سراب دوره»ای
اما نه دوری و نه سرابی
تو سرچشمهی «نزدیک» تمام آبهایی
و من فرزند «دوری» کشیدنهای قبیلهی توام
من تشنهی نام توام
در این غریبستان بی آب و علف
در این برهوت بیچشمه
فرق است میان قبیلهی من
که سراب را سرچشمه و سر آؤ میدانند
با مردمی که سراب را فریب آب میدانند
کاش شناسنامهای داشتم
صادره از زلال نام تو
صادره از «سراب دوره» چگنی
این شعر را احد خان چگینی که در بیمارستان دهخدای قزوین سرودهاند. بحمدالله حال ایشان رو به بهبودی است و ضمنا از تمام دوستانی که جویای احوال ایشاناند تشکر و قدردانی کردهاند
خروش "بردشیر" / در عبور تلخ یک لریاتی / "گاگریو" انتظار دالکه / برای حنارس / و بردگیاش در سرزمین مادری .....
جبران خلیل جبران: دریغ بر قومی که لباسی را بر تن میکند که خود نمیبافد، نانی را میخورد که خود درو نمیکند، شرابی را مینوشد که از کوزه خود نیست/ دریغ بر قومی که دم بر نمیآرد مگر در تشییع جنازه، خود را نمیستاید مگر در میان ویرانههایش، و عصیان نمیکند مگر هنگامی که گردنش در میان تبر و کنده باشد/ دریغ بر قومی که با شیپور به استقبال حاکم جدیدش میرود و با هیاهو بدرقهاش میکند، به خاطر اینکه با شیپور به استقبال حاکم جدیدی برود ...
ادامهی مطلب را در لور بخوانید:
دومین روز از سال 1389، دیگر بار روستای بنهوار رهدار و مردم خونگرم و مهماننوازش میزبان خیل مشتاقان فرهنگ و ادبیات مردم لر، از مناطق مختلف لرنشین بودند.
به گزارش نشریهی اینترنتی لور، امسال نیز چون دو سال گذشته، تشنهگان فرهنگ، ادبیات و شعر مردم سرافراز لر، از سرچشمهی بنهوار رهدار سیراب شدند.
جشنوارهی شعر بنهوار رهدار امسال نیز از ساعت 14 بعد از ظهر دوم فروردین ماه 1389 با جمعیتی چند هزار نفری در روستای رهدار واقع در جادهی شوشتر به مسجد سلیمان برگزار شد.
جلسه در موعد مقرر با تلاوت آیاتی از کلامالله مجید و نواختن سرود ملی جمهوری اسلامی ایران آغاز به کار نمود، در ابتدای مراسم خانم«کبری پورعلی» ضمن خیر مقدم به حضار و میهمانان توضیحاتی دربارهی روند برگزاری و انتخاب شاعران برگزیده ارائه نمودند، و با اجرای موسیقی اصیل بختیاری توسط تشمالهای هنرمند منطقه، شاعران برگزیده شروع به خوانش آثار خود نمودند.
شاعران برگزیدهای که در این همایش به شعر خوانی پرداختند عبارت بودند از: محدثه الماسی، علی مرادی از چرام، احد رستگار فرد از خرمآباد، فریده چراغی از الیگودرز، رامین طهماسبیگندمکاری، علیاکبر مرادیپور از رهدار، قاسم سلیمانی از دزفول، آرمان حدادی از اردل، موسی عباسی از کهگیلویه و بویراحمد، سیده مریم موسوی گورایی از ایذه، محمدرسول سعدی جلیلوند از الیگودرز، سالم پوراحمد از دهلران، امین قنبرپور از رهدار و ...
مطالب مرتبط:
»» جشنواره شعر لری رهدار 89 به روایت تصویر
لکی سروده ای از استاد عزیز بیرانوند
سؤزی چَـمنین ســـؤلین چنارین
ڸـیمو ســـر تَـڸیـڸ شِــفا بیمارین
اِہ چـــوار گوشہ دل هوا وِهــــارین
اِہ آینہ شـــؤق هــــر صـو دیارین
هر چئ تو بوشین مِہ هر موشم خۈ
ســـؤزه بالابرز عئدت مـــــآرک بۈ
تو ذؤق و هـــوس عـــاشق ژارین
شـــؤقم اِہ تــــونَہ خویی اشعارین
اِہ دیمہ زار دل شــــــــؤقہ مکارین
بـــاز صیادین جــــــــویای شکارین
دلـــــــــم هــا اِہ قپ پنجہتَہ مچۈ
ســــؤزه بالابرز عئدت مـــــآرک بۈ
|
ایرج رحمانپور: |
هوشنگ پرتو / نشریه لور
بگو میشناسد مرا
آنکه خندههایش حاصل قرارداد واژگان است
و حتی یک بار مادرش را -دا - نگفته است؟
یا شبی برای بازگشت سفرکردهاش
-
گنم گرمسیر هر تَلئ جای-همراه دانههای -چل سرو- چشم به راه ننشسته است؟
در سرزمین من
سردترین زمستانها نیز
در دستان مردمش گرمی اجاق چند هزارساله را با خود دارند
و حتی اگر همنشین لحظههای مصنوعی هم باشند
-
گژک- همراه همیشه گیسوان آسارههایشان استروزی باز خواهند گفت راز- کلماکره- را
آوای «ایرج» و «بهمن» را
کودکان این دیار
و فردا مفرغ شناسه من خواهد بود
و طلوع هر لبخندم با دو واج ل و ر معنا مییابد
پس –علیسونهای- میخوانم
«
زمسونئ چون که تلخی زیترئ رؤ»-تا در رویشی دیگر با «بلوط» و «ریواس» برقصم
.ورود "تفنگ" به ادبیات مردم لر، مترادف است با گشوده شدن پای امنیه، قشون و ژاندارم به زندگی این مردم، و دگرگونیهایی در نظام اجتماعی زندگی لرها، که برای آنها بسیار گران تمام شد، حربهای که با هر شلیکش، قوم را به سوگ مینشاند چرا که این وسیله یا میکشت یا کشته میآورد... اما از طرف ديگر این قاتل کوچک در زندگی لرها به ابزاری برای خلق حماسهتبدیل شد. و بدین ترتیب "تفنگ" بسامد قابل توجهی در ادبیات و فرهنگ لرها پیدا نمود. (نقوش سنگ روی قبرها، جشنعروسی، مراسم عزا و چمر و .....)
«آلمانی»، «سهتیر»،«پنجتیر» و .... سلاحهایی هستند که در زندگی و بدنبال آن در فرهنگ و ادبیات لرها وارد شدهاند، اما بیشک سلطان بلامنازع همهی اینها، سلاحی محبوب به نام «برنو» بود، سلاحی که از ابتدای ورودش به دلایلی مونس این مردم و کوهستانهای دیارشان شد، و «برنو» تا به امروز یادآور حماسههای فراوانی در زندگی لرها بوده است که نقطهی اوج این حماسهها، دفاع دربرابر استبداد رضاخانی و ایستادگی در برابر رشادتهای بینظیر لرها و دیگر عشایر غرب کشور در 8 سال دفاع از کیان ایران اسلامی، در برابر متجاوزین بعثی بود. اما اینکه «برنو» کی و از کجا وارد ایران و زندگی عشایر لر شد را در ادامهی مطلب میآوریم:
برای مشاهدهی چند عکس و خواندن متن کامل ادامه مطلب را کلیک کنید:
اي بي دا ترين كُر !
همهي لُرمادران
تو را "دا" صدا ميزنند
و تو را به سوگند تُرنههاي رنگباختهشان
مادرانه دعوتي خواهند
تو را كه بوي حناي نشسته بر گيسوئي
كه قيچي روزگار
به عزايش نشانده است
ميخواند ب ي ي ي ي دا ترين
تا تو آسان بگذري
از دروازههاي يقهي دا و رولهها [1]
كه ميكشيد خط بطلاني
بر هر چه قانون A منفي +O كرده بود
و تو را كه
سنگ و دره و دشت و بلوط مادرست
آن سان كه ميكوبد باد
بر دهل سينهي فلك الافلاك
هيجار "دايه، دايه" را
"دالــكَه "!
وقت صلح است!
بتول ملکشاهی:
نگاهی به نامهای «فیلی» زنانه و مردانه در عراق
این مطلب در سایت گیلگامش (یکی از سایتهای فیلی عراق) منتشر شده است، همانگونه که در ادامه دیده میشود اکثریت قریب به اتفاق این نامها در میان لرهای فیلی ایران نیز کاربرد داشته و دارند.
مهدی ویس کرمی: ترانه تا ابد جاويد دايه دايه حماسه اي نه فقط قبيله اي و قومي بلكه حماسه اي ايراني است كه از خليج هميشه فارس تا خزر كمتر ايراني ي وجود دارد كه با اين ترانه آشنا نباشد. پر واضح است كه بخشي از آشنايي ايرانيان به دوران جنگ تحميلي و رشادتهاي لران در اين جنگ مربوط مي گردد. البته اين ترانه، ترانه اي بس كهنتر است و تاريخچه ي آن به سال 1295 خورشيدي باز مي گردد.
مردمان لر در طول تاريخ در برابر هجوم بيگانگان به مرزهاي سرزمينشان همواره در ايستادگي و پايمردي زبانزد بوده اند، چه دلاوريهاي آريوبرزن در برابر اسكندر و يونانيان ، و يا ايستادگي ديگران در برابر تازيان، مغولان، تيموريان، افاغنه و .....
در سالهاي 1295 تا 1297 خورشيدي آنگاه كه ايران به اشغال متفقين در مي آيد، روسها كه متحدان انگلستان در اين نبرد بودند بخشهاي وسيعي از باختر ايران تا خرم آباد و بروجرد و پشتكوه را به اشغال در مي آورند. در خبر است در آن سالها يكي از افسران روسي درشهر بروجرد قصد حتك حرمت يك زن لر را دارد كه جمعي از مردان لر و ديگر رهگذران به دفاع در برابر افسران روسي برمي خيزند و مانع بردن اين زن مي شوند.
فرامرز درویشی:
تقدیم به احد چگنی و تمام چگنیهایی که در غربت، دلهای بزرگشان برای لرستان و چگنی میتپد:
گر از تــبار کـــــــوهـــی یا از نـــژاد عــصیان
«یاغی هر چه دستور عاصی هر چه فرمان»
رنگینکـــــــمان زیــبا پــــــــاداش بود به باران
آخــــر چـــــرا بنالی با این هـــــــمه رفـیقان
فــــرزند کــــــوچ و تبعیض خــــاک تو توتیایم
ذوق چـــلیپای تــو ارشـــد شــده به لـوشان
ذکــــری شده غربتــــت در دورهی چـــــگنی
نــام حکیمانهات شــوقی بداد به کـــشـکان
جـــــــد بزرگـــــــت اینجا در اوج ســــربلندی
گـــوید به هـــر بــراری ایــن یادگــار پــاکـــان
از قـــول مـــن بگوئید احـــــــد خوشکلام را
یادت مـــقدس شــده در ذهــن ایـن دودمان
جــــــانم تو در سفیدکوه آتشـــــکدهی یادی
چـــون عــارفی و شـــاعر، در خـــانقاه یـاران
«عـــــــــــــــابد» اگر بیارد قـــلب تــــمام دوره
ایــن تــحفهاش بود چون، زیره به شهر کرمان
گپ ائزنه سیت پری آسمون / راز نهونینه به زون خومون
این جشنواره با شرکت شاعران مناطق مختلف لُرنشین استانهای همدان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، اصفهان، مرکزی، قزوین، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، بوشهر و خوزستان در روستای رهدار واقع در کیلومتر 27 جاده شوشتر- مسجد سلیمان برگزار خواهد شد.
در فراخون این جشنواره امده است: «جشنواره شعر بُنه وار چشم به راه گلدسته ای از گُلسروده های شماست تاکاکُل جشنواره شعر اش را با آن آذین ببندد جهت شرکت دراین جشنواره میتوانید سروده های لُری خود را با موضوع آزاد و با زبان مادری حداکثر تا تاریخ 30/11/1387 به نشانی اهواز: زیتون کارمندی خیابان فاطمی بین زمزم و زمرد پلاک115 واحد 11 دبیرخانه جشنواره شعر بُنهوار ارسال فرمائید از دو سروده ی ارسالی پس از برگزیدن یکی از آنها خوانده می شود. مندیر برچ زیدن آستاره ی وجودتیم مِنه بُنهوار»
برای دیدن پوسترهای جشنواره پیوندهای زیر را کلیک کنید:
http://img99.imageshack.us/img99/1479/24116135gb9.jpg
http://img171.imageshack.us/img171/6681/47072743gv8.jpg
مطالب مرتبط:
»برگزاری نشست هماندیشی بین دانشجویان، جوانان و گروه فرهنگی هنری بنهوار رهدار
» فراخوان نخستین جشنواره شعر «همدرنگ» باغ ملک (مهلت ارسال اثر 10 بهمن ماه 1387)
» وبلاگ ویژه جشنواره بنه وار رهدار
» گزارش برگزاری نخستین «بنهوار» در سال گذشته
» گفتگو با حسین حسن زاده رهدار درباره نخستین بنه وار
به نقل از لور (لینک)
مطالب مرتبط با این موضوع در نشریه لور:
» توضیحات ارسالی استاد باستانیپاریزی به نشریهی لور
» ابراهیم خدایی: سوء استفاده از تصویر ایلخانی بختیاری در تجدید چاپ کتاب پیغمبر دزدان
» جواد خسروی نیا: در اعتراض به اهانت کتاب «پیغمبر دزدان» پای در رکاب احساسات نگذاریم
» قهرمان محمدی: شوخی نیشدار آقای باستانی پاریزی
» نشر علم: انتخاب تصویر ایلخانی بختیاری با نظر خود باستاني پاريزي بود
اگر بخواهیم بنیادیترین شاخصههای یک قوم که سبب تمایز آن از دیگر اقوام آن میشود، را برشماریم، بعد از زبان قطعاً باید به آداب و رسوم خاص آن قوم اشاره کرد و آنگاه به سراغ شاخصههای دیگری چون لباس، موسیقی، مذهب و تجارب و احساسات مشترک اجتماعی [روانشناسی اجتماعی] و .... رفت. اهمیت آداب، رسوم و سنتهای فولکلور به حدی است که گاه آنها را هم ردیف یا حتی مهمتر از زبان یک قوم دانستهاند.
بحمدالله قوم لُر از حیث آداب و رسوم اجتماعی به غایت غنی است، و بر همهی ما فرض است که در وانفسای فرهنگی امروز با هر ابزار و وسیلهای که در دسترسمان است در حفظ، حراست و اشاعهی این آداب و رسوم نیکو کوشا باشیم. بدیهی است که در انجام این رسالت خطیر برخی وسایل و ابزارها از اثربخشی و کارآمدی بیشتری برخوردارند.
اگر بخواهیم از مؤثرترین ابزارها برای حراست از زبان، فرهنگ و آداب و رسوم قومی خود یاد کرده باشیم، بیشک ابتدا اذهان به طرف صداوسیمای بومی میروند؛ رسانهای که در این رهگذر میتواند راهبردیترین نقش را ایفا کند؛ چه اینکه اساساً فلسفهی تأسیس و رسالت شبکههای بومی-محلی نیز همین نکته بوده است.
گویشهای مردم لرستان [لکی، خرمآبادی و ...] که در این شبکه جایی ندارند، و اگر هم به صورت محدود و موردی از آنها استفادهای میشود، شاهد کاربرد سخیف و فارسیمآبانهی آنها در این شبکه هستیم.
حال اگر بخواهیم عملکرد شبکهی تلویزیونی لرستان [شبکهی افلاک] را در خصوص پاسداری و اشاعهی آداب و رسوم محلی لرستان ارزیابی کنیم، میبینیم که این رسانه در این خصوص عملکرد مثبتی نداشته است، و حتی در سالهای اخیر متأسفانه شاهد آن هستیم که این شبکه به انحاء مختلف در حال بیتوجهی معنادار به آداب و رسوم محلی لرستان و حتی جایگزین کردن آنها با آداب و رسوم تهرانی -و نه ایرانی- است.
اگر بخواهیم از رسومات لرستانیها در شب یلدا بنویسیم قطعاً به اندازهی یک کتاب قطور جا برای نوشتن و سخن گفتن وجود دارد، از اسطورههای «اَمیل و ممیل»، «دایا»، «ششله»، «چارچار»، «چـِلسرو» گرفته تا مراسماتی چون «شال و گلونی دراز کردن» و خواندن اشعار و ابیات ویژهی اول «قُهاره»؛ که در این خصوص شبکهی استانی میتوانست با حضور در بین مردم، برای ساخت برنامههای شایستهی نام خود، آنها را سوژه قرار دهد.
اما متأسفانه در ویژهنامهای که به مناسبت این شب در شبکهی افلاک پخش شد، باز هم چون موارد دیگر، تنها به تقلیدهای ناشیانه از شبکههای «تهرانی» اکتفا شده بود. در دکور این برنامه چندین عدد هندوانهی بزرگ و دهها انار شکسته و .... دیده میشد، و کارگردان برنامه هر چند دقیقه یکبار روی آنها «زوم» میکرد تا آنها مهم جلوه کنند. بهتر از حقیر میدانید که در بین خوردنیهایی که لرستانیها در این شب تناول میکنند، چیزهایی غیر از انار «صد دانه یاقوت» و هندوانه دیده میشود؛ «گـَـنِمشیر»، «شایـنه»، «کنجی»، «گردکو»، «کشمش» و .... شبچرهی غالب لرستانیها را در شب یلدا تشکیل میدهد، که هیچیک از آنها جایی در دکور این برنامه نداشتند.
اصولاً این آداب و رسوم هیچگاه در نظر گردانندگان این شبکه جایی نداشتهاند، به زعم برخی از این بزرگواران، ما لُرها نیز باید مثل از ما بهتران در شب «اول قهاره» یواشیواش به سمت رفتارهای باکلاس (!) حرکت کنیم، و به جای «گنمبرشته» باید در این شب سرد به خوردن «شومی» مسرور و مفتخر باشیم، چرا که در فرایند «باکلاس» شدن طی طریق می کنیم.
پیشتر نیز گفتهایم که عملکرد رادیو در مقایسه با شبکهی افلاک به مراتب بهتر بوده است، گرچه رادیو هم هنوز با ایدهآلها فاصله دارد ولی به هر حال جای تقدیر دارد.
به هر روی از شبکهای که متعلق به لرستانیهاست و نام لر را یدک میکشد و از آن تحت عنوان رسانهی بومی تعبیر میشود، بیش از این انتظار میرود؛ اگر اقدامی در تقویت فرهنگ و زبان لری از سوی این شبکه صورت نمیگیرد، انتظار اینگونه اقدامات نیز از این شبکه نمیرود. این روزها شبکهی افلاک مصداق این ضربالمثل لری شده است : «یارم نئسی غارم هم نو» بدین مضمون که:
تو که مرهم نئی زخم دلم را .......
به نقل از لور
میرجلالالدین کزازی باباطاهر عریان را حلقهی اتصال مردم باختر ایران دانست و با اشاره به پژوهشهای صورت گرفته دربارهی تبار باباطاهر با توجه به نشانههای موجود، باباطاهر را لکزبان و از تبار لر دانست.
به گزارش نشریهی اینترنتی لور دکتر میرجلالالدین کزازی در همایش منطقهای آسیبشناسی شعر لکی مردم باختر ایران را مردمانی اصیل و «نژاده» خواند. وی سرزمینهای باختری را «هندوستان» ایران دانست چرا که این سرزمینها گنجینهای از فرهنگها، گویشها و آداب رسوم رنگارنگ هستند. وی شهرهای بزرگ و زندگی ماشینی امروز را تهی از تاریخ فرهنگ اصیل ایرانی دانست، و اظهار داشت که ایران ناب و اصیل را باید در لُرستان، کردستان، بلوچستان، گیلان و ... جست. و در این خصوص الشتر و لرستان را یادآور روزهای کهن فرهنگ ایرانزمین دانست.
دکتر کزازی زبانهایی بومی ایران را «نیای» زبان پارسی امروز دانست و اظهار داشت که برای شناخت هر چه بهتر زبان فارسی به عنوان نوادهایی از زبانهای قومی ایران، باید ابتدا زبانهایی مانند لکی،لری،کردی، گیلکی و.... را به درستی شناخت. چرا که اگر کسی بخواهد نوادهای را بشناسد باید ابتدا به سراغ پدران و نیاکان آن برود. ایشان ستیز بین «نواده» و «نیا» را ناروا دانستند و اضافه کردند که مفرغینههای لرستان و سفالینههای هرسین نشان از تاریخ و تمدن چند هزار سالهی این سرزمین دارد.
استاد کزازی از گویشوران زبانهای لکی، لری، کردی و ... خواست که تا جایی که ممکن است به زبان خود سخن بگویند و هنگام سخن گفتن به زبان بومیشان، واژگان اصیل و ناب گویشهای خود را به کار ببرند و تا حد امکان از کاربرد واژگان غیربومی -حتی واژگان فارسی- بپرهیزند؛ و جایی که ناگزیر به استفاده از واژگان بیگانه هستند این واژگان را در دستگاه آوایی زبان خود بومیسازی نمایند. دکتر کزازی مرگ واژگان بومی را سوگی سترگ و غمناکتر از مرگ خویشان و عزیزان دانست چراکه مرگ عزیزی تنها خانوادهای را عزادار میکند ولی مرگ واژهایی ملتی را به سوگ خواهد نشاند چرا که برای این واژگان هرگز جایگزینی نخواهد بود.
ادامه مطلب را در لور بخوانیدhttp://www.loor.ir/News.asp?nid=865&ln=fa
به نقل از نشریه لور
نام اصلی اش ابراهیم و از اعاظم و بزرگان اهل حق است که در خدمت شاه خوشین بوده و به همراه باباطاهر از یاران و اصحاب خاصه ی شاه خوشین لرستانی به شمار می رود. عموم مردم لرستان به ویژه نواحی شمالی استان (سلسله و دلفان) اعتقاد فراوانی به بابابزرگ دارند و یکی از سوگندان رایج در این نواحی « وَه باؤا بزرگ» می باشد. آرامگاه بابابزرگ در منطقه ی سرکشتی دلفان زیارتگاه مردم اهل دل غرب کشور است و هر ساله زوار زیادی به قصد زیارت مزارش رهسپار دیار دلفان می گردند.
هفتمين كنگره ي ملي شعر خرم آباد
"ايوار"
بخش هاي كنگره:
الف:اهدا جايزه ملي شعر ايوار(جشنواره ي شعر)
شاعران سراسر كشور مي توانند با ارسال آثار خود ، در جشنواره ي شعر ، شركت نمايند.
-دبيرخانه ي كنگره هيچ گونه محدوديتي در پذيرش آثار ارسالي ندارد.
-شاعران در ارسال آثار با هر فرم ، قالب ، موضوع و محتوايي آزاد مي باشند.
-شايسته است كه تعداد آثار ارسالي از ۵ اثر بيشتر نباشد.
-شايسته است آثاربصورت تايپ شده بر روي يك طرف برگه A4، به انضمام مشخصات كامل فردي صاحب اثر ، نشاني كامل پستي ، شماره ي تماس ، تصوير صفحه ي نخست شناسنامه و يك قطعه عكس ۴*۳ارسال شود.(در صورت ارسال با پست الکترونیکی آثار خود را در غالب فایل word و با فونت tahoma۱۲ ارسال فرمایید).
در پايان ، پس از بررسي هاي لازم توسط داوران كنگره ،از ميان آثاررسیده به دبير خانه ، درهر بخش ، به نفرات برتر ، جايزه ي ملي شعر ايوار اهداخواهد شد.
ب:اهداي جايزه ي كتاب سال ايوار
به منظورارج نهادن به تلاش شاعران جوان و خلاق ،كه آثارشان درطول اين سالها ميان انبوه آثارمنتشر شده،ناشناخته مانده است،دبير خانه ي كنگره،جايزه ي كتاب سال را باراي هيئت داوران به يكي از شاعراني كه دفترشعرخودرا در فاصله ي زماني دي ماه ۸۴ تا ۱۵ آذرماه ۸۷ به چاپ رسانيده اند،اهداخواهدكرد.(شايسته است مؤلفين يا ناشرين ازهر جلد،حداقل ۵ نسخه رابه دبيرخانه ارسال نمايند)
ج: اهداي جايزه ي ملي منتقدان ايوار
در اين بخش دبيرخانه ي كنگره به منظور ارج نهادن به منتقدين فعال و تاثير گذاركشور ، پس از داوري و نظر خواهي به شاخص ترين و تاثير گذ ارترين منتقد ادبي كشور ، جايزه ي ملي منتقدان ايوار را اهدا خواهد كرد./
-شركت كننده گان در بند هاي(ب و ج)مي توانندنظرخودرادرموردشاخص ترين وتاثيرگذارترين منتقد ادبي كشوررا به دبيرخانه ي كنگره ارسال نمايند.
د: برنامه هاي جنبي
- اهدا جايزه ي سپاس ايوار
دبيرخانه ي كنگره ، در پايان ، جايزه ي سپاس خود را به يكي از فعالان فرهنگي يا ادبي استان ، اهدا خواهد كرد.
- اهدا جايزه ي شعر بومي ايوار
دراين بخش دبيرخانه ي كنگره به۳ تن ازشاعران بومي سراي استان كه طي اين سالهاتاثيرگذاربوده اند،جايزه ي شعربومي ايوار را اهدا خواهد كرد.
- برگزاري ششمين نشست تخصصي جريان شناسي شعر معاصر
- ميزگرد و جلسه ي پرسش و پاسخ با حضور۳ تن از شاعران ومنتقدان برجسته ي معاصر كشور
- شعر خواني كنار مقبره ي باباطاهر خرم آبادي
- اجراي موسيقي مقامي لرستان
-بازديد از آثار تاريخي لرستان
آخرين مهلت ارسال آثار:۱۵ آذر ماه ۱۳۸۷
مهلت ارسال آثار تمدید نخواهد شد
زمان برگزاري كنگره : ۵ و۶ دي ماه ۱۳۸۷
نشاني دبيرخانه: لرستان/خرم آباد/ميدان كيو/اداره ي فرهنگ و ارشاد اسلامي خرم آباد/دبيرخانه ي كنگره ي ملي شعر ايوار خرم آباد
شماره ي تماس:۰۹۱۶۹۸۰۷۱۹۳-۰۹۱۸۹۲۵۶۸۸۷دور نگار:۰۶۶۱۳۲۰۲۴۰۱
پست الكترونيكي: evar_1387@yahoo.com
به نقل از : لور
معاصر با پا به عرصه ی وجود نهادن شاه خوشین در خیل مریدان وی زنانی شاعر و هنرمند نیز حضور داشته اند. در ادامه به معرفی چندتن از این بانوان بزرگوار که اکثراً اهل لرستان بوده اند می پردازیم:
جلاله خانم لرستانی (قرن پنجم هجری)
جلاله خانم مادر شاه خوشن لرستانی است. که در بخش پیشین مقاله ذکر مختصری از وی به میان آمد. ماماجلاله در دره ی باؤاس [= باباعباس] خرم آباد مدفون است و بقایای آرمگاه وی نیز موجود است.
جلاله خانم فرزند میرزا امان الله از زنان صالحه و مشهور اهل حق و مادر شاه خوشین لرستانی است .بنا به نامه ی سرانجام وی در سال 387 هجری در لرستان متولد و در نیمه ی قرن پنجم هجری متوفی شده است. آرامگاه او در دره باؤاس در ده کیلومتری جنوب غربی خرم آباد است. (صفی زاده صدیق، دانشنامه نام آوران یارسان،تهران، هیرمند، 1376،ص 63)
دوبیتی های زیادی نیز در کتاب دوره ی شاه خوشین به نقل از ماماجلاله ی لرستانی آمده است:
نه بره ی شایی، نه بره ی شایی
او رو نیشته بیم نه بره ی شایی
میردان و ژنان مشین وه شایی
پری شاه خوشین مدان گوایی
یعنی: آن روز در بارگاه شاهی نشسته بودم، مردان و زنان به بارگاه شاه خوشین می آمدند و برای او گواهی می دادند
هنگام بررسی نامجای «خرم آباد» به شهرها، روستاها و دهات مختلفی با نام «خرم آباد» برمی خوریم گرچه «خرم آباد» ( مرکز استان لرستان) از همه شناخته شده تر است و عموماً مراد از واژه ی «خرم آباد» همان «خرم آباد» لرستان است، ولی مکان های دیگری نیز با نام «خرم آباد» وجود دارد.
نگارنده پیش تر تنها با نام «خرم آباد» در استان مازندران برخورد نموده بودم و سال گذشته نیز به وبلاگی با نام «روستای خرم آباد» برخوردم که گویا خرم آباد ایشان روستایی از توابع استان مرکزی بود. اما چندی پیش هنگامی که برای جستجوی واژه ای به فرهنگ دهخدا مراجعه نموده بودم اتفاقاً با قطاری از نامجاهای «خرم آباد» در نقاط مختلف ایران برخورد نمودم که به نظر جالب می آمد، در ادامه این نامجاها آمده است. *
لازم به ذکر است که واژه ی «خرم آباد» لرستان فارسی شده ی واژه ی لری «خورموه» است، و در بین بومیان لرستان و خرم آباد واژه ی «خرم آباد» کاربرد چندانی ندارد.
1- خرم آباد: شهرستان خرم آباد یا منطقه لرستان، یکی از شهرستان های مهم استان ششم کشور ...
2- خرم آباد: نام یکی از دهستان های شهرستان تنکابن و نام مرکز دهستان است...
3- خرم آباد: ده کوچکی است از بخش حومه شهرستان نائین...
4- خرم آباد: دهی است از بخش حومه شهرستان یزد...
5- خرم آباد: دهی است از بخش ابرقوی شهرستان یزد...
6- خرم آباد: ده کوچکی است از دهستان گرکن بخش فلاورجان شهرستان اصفهان...
7- خرم آباد: ده مخروبه ای است از بخش سمیرم بالای شهرستان شهرضا، اصفهان...
8- خرم آباد: ده کوچکی است از دهستان کوهبنان بخش راور شهرستان کرمان...
9- خرم آباد: ده کوچکی است از دهستان سیرج بخش شهداد شهرستان کرمان...
10- خرم آباد: ده کوچکیست از دهستان سیریز بخش زرند شهرستان کرمان...
11- خرم آباد: ده کوچکی است از دهستان حومه باختری رفسنجان...
12- خرم آباد: ده کوچکی است از دهستان کچرستاق بخش مرکزی شهرستان نوشهر...
13- خرم آباد: دهی است از دهستان کاریزنو بالاجام بخش تربت جام شهرستان مشهد...
14- خرم آباد: دهی است از دهستان چناران بخش حومه شهرستان مشهد...
15- خرم آباد: دهی است از دهستان کاریزنو بالاجام بخش تربت جام شهرستان مشهد...
16- خرم آباد: دهی است از دهستان مرکزی بخش قاین شهرستان بیرجند...
17- خرم آباد: دهی است ازدهستان بالاخواف بخش خواف شهرستان تربت حیدریه...
18- خرم آباد: دهی است از دهستان مایوان بخش حومه شهرستان قوچان...
19- خرم آباد: دهی است از دهستان نقاب بخش جغتای شهرستان سبزوار...
20- خرم آباد:دهی است از دهستان رقه بخش بشرویه شهرستان فردوس...
21- خرم آباد: دهی است از دهستان ماروسک بخش سرولایت شهرستان نیشابور...
22- خرم آباد: دهی است از دهستان کنارشهر بخش بردسکن شهرستان کاشمر...
23- خرم آباد: دهی است کوچک از دهستان کربال بخش زرقان شهرستان شیراز...
24- خرم آباد: دهی است از دهستان خسروآباد شهرستان بیجار...
25- خرم آباد: دهی است جزء دهستان رزقچای بخش نوبران شهرستان ساوه...
26- خرم آباد: نام قریه ای است از قرای ری ؛ (به نقل از : معجم البلدان)
27- خرم آباد بهار: دهی از دهستان تبادکان بخش حومه شهرستان مشهد...
28- خرم آباد دینه سر: دهی است از دهستان فریم بخش دودانگه شهرستان ساری...
29- خرم آباد: نام رودیست که از قریه باباکمال وارد نهاوند میشود و تا قریه طایمه جریان دارد...
30- خرم آباد: شهری بوده است در خوزستان که شاپور ذوالاکتاف آنرا بنا کرد؛ (به نقل از شاهنامه)
زبهر اسیران یکی شهر کرد
جـهان را از آن بوم پربهر کرد
کـــجا خرم آباد بد نام شـهر
از آن بـوم خـرم کرا بود بهر
*همه ی موارد به استثنای موارد 30 و 26 از کتاب «فرهنگ جغرافیایی ایران» نقل مضمون شده است
ششم و هفتم شهریور ماه 1387، شهرستان اردل استان چهارمحال بختیاری وعده گاه و میزبان پرافتخاری برای شاعران، ادیبان و فرهنگ دوستان قوم لر از جای جای ایران سرافراز از قزوین تا بوشهر بود. و این شاعران روشن ضمیر قوم لر بودند که در پای تمدار بیت لری نشستند و تار و پود آن را با روشنی طبع شان درهم آمیختند و نقشی زیبا به یادگار زدند.
این برنامه با همت و زحمات ستودنی تمام مسئولین اداره ی فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان اردل به ویژه جناب فیض اله طاهری مدیر خستگی ناپذیر این اداره به گونه ای شایسته و بایسته به پایان رسید؛ مدیران و مسئولان زیادی بر مسند فرهنگ و هنر مناطق لر نشین نشسته و برخاسته اند اما بی شک نام طاهری ها در اذهان دوستداران فرهنگ و ادبیات لری جاودانه خواهد ماند.
از آنجا که گزارشات مفصل دوستان و همکاران عزیزم در نشریه ی فرهنگی لور که با تمام قوا و به نحو احسن کم و کیف این جشنواره را پوشش داده اند، حقیر از زاویه ای دیگر به این جشنواره نگریسته ام، پـُر واضح است که برگزاری جشنواره ایی با این گستردگی خالی از کاستی نمی باشد، لذا بر خود لازم می دانم که در کنار زیبایی ها به آنها نیز اشاره ای داشته باشیم بدین امید که سال های آینده شاهد این کاستی ها نباشیم.
در انتها بار دیگر ضمن تشکر و قدردانی از زحمات بی شائبه و مهمان نوازی دست اندرکاران و برگزار کنندگان تمدار بیت 2 (به ویژه جناب طاهری و همکارانشان) ، یادآور می شوم که مقصود از یادآوری این موارد تنها مرتفع کردن این مشکلات برای سال های آتی و جشنواره های دیگر است و لاغیر.
به نقل از نشریه لور
در ادامه ی روند معرفی شعرا، بزرگان و ادبای لرستانی بر آن شدیم به معرفی چهره هایی از لرستان که در شکل دهی و گسترش آیین «یارسان» اصلی ترین نقش را بر عهده داشته اند بپردازیم. اصلی ترین منابع برای این سلسله مقالات کتب ارزنده ی «دکتر صدیق صفی زاده بورکه ئی» و همچنین نوشته های استاد ارجمند حمید ایزدپناه است. منابع دیگری نیز در باب آیین «یارسان» توسط بزرگان این مکتب نگاشته شده است، اما به دلیل اینکه بیشتر به آداب مذهبی و آیینی یارسان پرداخته اند، از آنها صرفنظر نموده ایم چراکه همان گونه که گفته آمد در این مقال تنها غرض معرفی بزرگان لرستانی این آیین و تا حدودی بررسی جنبه های فرهنگی این آیین از قبیل موسیقی، گاهشماری و ... است.
یارسان آیینی کاملاً است ایرانی، که می تواند به عنوان گنجینه ای غنی و بکر از دانش های مردمشناسی، ادبیات، موسیقی و عرفان محلی ساکنان غرب ایران مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.در این مقالات قصد نداریم در ارتباط با یارسان به مباحثی تکراری و کلیشه ای چون حلول، تناسخ، اصول و عقاید، حقانیت یا عدم حقانیت و مباحثی از این دست بپردازیم چرا که بنا به شرع مقدس اسلام اعتقاد به حلول و تناسخ باطل و مردود است. امروزه برخلاف تبلیغات موجود اکثر پیروان یارسان (علی الخصوص یارسان لرستان) از عقاید غالی و تندروانه مبرا هستند، و اکثراً خود را مسلمان، شیعه و اهل قرآن می دانند همچنین واجبات و محرمات دین اسلام را مراعات می نمایند و از روی عشق و ارادت و در حد اعتدال به مولی الموحدین عشق می ورزند.
شؤ گریتم شل و شکت / ده محال خوم غریوم ... سرمه یخ کرده تژگا / ورئ تا تژگام بلیز با / وا باد دامون بازی ... دردیام سخت و سنگینن / آز رته نئ ده پایام .... ده بُن انویا مردم نشسه روسمئ دل تنگ / ورئ تا رخش دربیایه ده کمین نابراری
