به نقل از نشریه لور:

متن زیر بخش دوم برگردان فارسی یک مقاله در باب ساکنین باستانی لرستان است که از سایت موزه مردم جهان اقتباس شده است. این مقاله به شرح و بررسی صنعت برنزکاری بومیان هنرمند لرستان پرداخته است.             

                 دوره لرستان / قسمت دوم

مصنوعات فلزی لرستان

 

 

کاوش های غیرمجاز انجام شده توسط افراد بومی، تاریخ گذاری اشیاء مفرغین را به مسئله ای پیچیده  و بغرنج بدل کرده است. هیچ یک از گورهای محل کشف برنزها به صورت علمی و شایسته مورد کاوش قرار نگرفته بودند. ابتداء این اشیاء تصادفاً توسط افراد بومی پیدا شدند وبه واسطه ی آنان در سال 1928 لرستان در دنیا مشهور شد. متاسفانه بسیاری از کاوش های غیرمجاز و غارت های قابل توجه در غرب لرستان اتفاق افتاد و بسیاری از اشیاء در بازارهای هنری به فروش رسید.

          اکثر اشیاء مفرغی که با عنوان مفرغ لرستان در مغرب زمین شناخته شده اند حاصل کاوشهای غیرمجاز هستند. بنابراین محل اولیه ی اشیاء توسط حفاران تغییر شکل یافته است. و اسامی خیال پردازانه و نادرستی به منشأ اصلی این اشیاء نسبت داده شده است. از قبیل «نهاوند»، «لرستان»، «تالش» و «آذربایجان» این توصیفات اگرچه همیشه اشتباه نیستند اما نباید آنها را نیز به سادگی پذیرفت.

          دو اشتباه بزرگ در تشخیص منشأ مصنوعات باید در نظر گرفته شود؛ اول اینکه با وجود وسعت قلمرو لرستان باستان، ولی تالش در مکان بسیار دوری نسبت به لرستان قرار گرفته است، لرستان در غرب و تالش و املاش در مناطق کوهستانی شمال ایران هستند.

 دوم اینکه بعد از معروف شدن نام لرستان برای مجموعه داران غربی، بسیاری از اشیاء مناطق دیگر نیز برچسب لرستان لرستان خوردند.

          اولین کاوش علمی ی که دهها سال بعد از اکتشافات اولیه صورت گرفت، اطلاعاتی درباره ی فرهنگی مسحور کننده ارائه می داد. ناحیه ی غربی لرستان که تا مدت کوتاهی بعد از جنگ جهانی دوم ناشناخته مانده بود، مکان دیگری بود که در سال 1950 بوسیله ی غارتگران میراث فرهنگی کاوش شد. هیئت باستان شناسی بلژیکی توانست کاوشی مناسب، صحیح و بر پایه ی  تاریخ شناسی علمی ارائه دهد. این کاوشها معلوم کردند که برنزهای لرستان تنها متلق به یک دوره ی خاص نیستند بلکه متعلق به گروههای باسلیقه و هنرمندی هستند که طبق تاریخ گذاری «واندن برگس» متعلق به سالهای 2600 تا 700 قبل از میلاد هستند.

          نقوش حیوانات نمونه ای از برنزهای لرستان هستند که روی شمشیرها و دشنه ها حکاکی شده اند. مصنوعات برنزی پیده شده از این ناحیه یک استادکاری فوق العاده را در بین ساکنان منطقه اثبات می کند. برخی از مصنوعات نیز  قلم زنی می شده اند؛ زین و یراغ های ریخته گری شده، افسارهای زینتی، جنگ افزارها و قالبهای با کیفیت بالا.

          تکه های دو لبه ی یراغ هایی که استادانه ساخته شده اند. برخی از اوقات با اشکال حیواناتی از قبیل اسب ها، بزها و حیوانات خیالی مانند گاوهای انسان چهره و بالدار، تزئین می شده اند. یک چهره ی جالب تزئینی به سرتبر و تیغه ی آن متصل شده است، نشانه ی یک شیر است که یقیناً در آنجا قدرت و نیروی قویترین جانور را بر روی سلاح القاء می کرده است.

          کهن ترین برنزها بویژه خنجرها، تبرها و تیشه ها، ابزارهای همانند مصنوعات بین النهرین در هزاره ی سوم قبل از میلاد هستند.یکی از خصوصیات عصر آهن این است که تمام کالاهای سودمند در آن دوره از برنز ساخته می شده است. تا آنجایی که آهن تنها برای ساخت چند نوع زیورآلات خاص به کار می رفته است.

          بسیاری از جنگ افزارهای برنزی موجود در موزه ها و مجموعه های خصوصی جهان بیشتر حاصل غارتگری هستند تا کاوش های باستان شناسی، لذا تاریخ گذاری دقیق این قطعات بسیار مشکل است. بر اساس کتیبه ها و اسامی فرمانروایان بابلی و عیلامی برخی از سلاح ها را می توان تا قرون آخر هزاره ی دوم پیش از میلاد تاریخ گذاری کرد.

 

 

اقتباس از سایت موزه مردم جهان «world museum of man»

 

ترجمه: مهدی ویس کرمی

عضو شورای نویسندگان نشریه ی لور

بهمن 86