موسیقی پاپ لری؛ از تولد تا بلوغ
بیشک بزرگترین و نامورترین هنر لرها موسیقی اصیل این مردم است، موسیقی در جایجای زندگی این مردم چون تولد، مرگ، سور، سوگ، کار، مذهب، جنگ، عشق، شبانی، کشاورزی و ... وجود داشته است؛ تا جایی که میتوان موسیقی را جزئی از زندگی روزمره مردمان لر دانست. تا پیش از اینکه بزرگمردی چون ایرج رحمانپور مضامین اجتماعی و اساطیری ادبیات لری را با این موسیقی فاخر درآمیزد و فصلی نوین را از موسیقی لری به نام خود کند، اصلیترین درونمایهی موسیقی لر در عشق و حماسه خلاصه میشده است. حضور عشق و حماسه در موسیقی لری به قدری پررنگ است که شاهنامه فردوسی و شیرین و خسرو نظامی-علیرغم فارسی بودن- نیز در موسیقی لری حضور پیدا کردهاند.
موسیقی لری و موسیقی پاپ
موسیقی پاپ ((Pop music، که به معنای موسیقی عامهپسند (popular) میباشد، ژانری از موسیقی عامهپسند و عمدتاً تجاری است که در مقابل موسیقی هنری، کلاسیک و فولکلور قرار میگیرد؛ بیشک جرقهی موسیقی پاپ لری همزمان با ورود ساز کیبورد (یا همان ارگ خودمانی) به محافل شادی زده شد. و طولی نکشید که این نوع موسیقی به سرعت جای خود را بویژه در بین جوانان باز کرد و نوازندگان محلی (لوتیها) با افت طرفدار روبهرو شدند. طولی نکشید که کمانچه و سرنای لری این سازهای اسطورهای لرستان، جای خود را به «کیبورد» و «آمپلیفایر» و «باند»های نخراشیده دادند. این پیشروی تا جایی ادامه یافت که «کیبورد» در درون منازل اقشاری از مردم جایی در کنار تلویزیون و ویدئو برای خود باز کرد. موسیقی پاپ همزمان با کل کشور در موسیقی لرستان نیز در حال ریشه دواندن بود و از آنجا که ورژنی نازل از موسیقی کردی سالها قبل با این نوع آلات موسیقی پیوند خورده بود، بیمحابا جای موسیقی لری را در میان محافل شادی گرفت.
چند سالی به همین منوال گذشت تا اینکه موسیقی لری توانست خود را با ابزار و آلات جدید الکترونیکی وفق دهد و اندک اندک اصطلاحی به نام «موسیقی پاپ لری» بوجود آمد. طولی نکشید که آثاری در این حیطه تولید شدند، آثاری که اگرچه در آغاز به گوش مخاطبان غریب میآمدند و نسل قدیم موسیقی نیز روی خوشی به آنها نشان نمیدادند، ولی این آثار بالاخره تدریج به مخاطبان خاص خود را پیدا کردند. آثار پاپ لری با ظهور نسل جدید تلفنهای همراه به صورت بلوتوث رد و بدل میشد و گهگاه از پخش خودروها نیز به گوش میرسید. طولی نکشید که هنرمندانی جوان وارد عرصه موسیقی پاپ لری شدند و آثار قابل توجهی از خود به جای گذاشتند، کسانی چون «مسلم علیپور»، «امیررحمان خسروی»، «محسن سیاهپوش» و ... از این دست هنرمندان بودند.
به هر روی میتوان گفت موسیقی کلاسیک لری به لحاظ اصالت و ریشهای که دارد درختی تناور است و تهدیدی از جانب موسیقی پاپ دریافت نمیکند و در سالهای اخیر موسیقی کلاسیک لرستان نیز با زحمات هنرمندان و بزرگان فراوانی شاهد پوستاندازی بوده است و دوباره ساز کمانچه را میتوان در دست جوانان لرستانی دید. میتوان گفت که در چند سال اخیر این موسیقی کلاسیک لری است که نهال موسیقی پاپ را تحت تأثیر خود قرار داده است.
به هر روی جدای از قضاوتهای ارزشی که درباره موسیق پاپ لری به عمل میآید، به نظر میرسد این نوع موسیقی دوران طفولیت خود را پشت سر گذاشته است. چندی پیش دو آهنگ به اسامی «قفس 1 و 2» از «سعید ضیاء» منتشر شد که الحق و والانصاف از شعری قوی برخوردارند، که خبر از ذوق لطیف این هنرمند و شاعر هماستانی میدهد امیدواریم در آینده شاهد آثار دیگری از این هنرمند عزیز باشیم. بخش هایی از شعر قفس 2 را حسن ختام این جستار می کنیم :
که گُم بیمه که گم بیمه! یکئ بتر ده خوم دیمه
رفیقی نئ تموم بی رَت؛ جوونی چئ حروم بی رَت
سراغ کئ کجا رؤم ؛نشونی دَن که گُم بی رت
هوکاره هَرپله بیمه، میمِت دو پِنه بیمه
سی تو هفته گذشته دوس مه هفت ساله لیوه بیمه
ده رهئ که رَتی بؤرم ده سرما پا پَتی بؤرم
ده ای ناراحتی بؤرم دی شهر لعنتی بؤرم
ده گنی این ؤ او مؤن تموم ای شهر درو مؤن
تقصیر تونه که هراسی ائ دله ناری خلاصی ائ دله
حرفئ که او شؤ سیم گتی بیه وه راسئ ائ دله
گوله اؤرئ نشونم به وه تیفئ بارو جونم به
تا کجا سیل در بکم زمیگیرم تکونم به
شؤ ؤ روز مه یکئیه دنیا مه چن لحکئیه
افتاؤ بشی ما کار دارم مه وا دیوار قرار دارم
من و تو گن غریوئمو کجا رئمو اسیرئمو
قرارئ بنئ شؤ جمعئ بئ کشکی رئم بمیرئمو
نمیدانم که قرار دادن لینک دانلود این اثر به لحاظ حقوق تولید کننده کار صحیحی باشد یا خیر، اما قسمتهایی کوتاه از این آهنگ را از لینک زیر میتوانید دانلود کنید، این آهنگ قبلا در فضای مجازی منتشر شده است و در یوتیوب نیز با استقبال خوبی از سوی مخاطبان مواجه شد.
شؤ گریتم شل و شکت / ده محال خوم غریوم ... سرمه یخ کرده تژگا / ورئ تا تژگام بلیز با / وا باد دامون بازی ... دردیام سخت و سنگینن / آز رته نئ ده پایام .... ده بُن انویا مردم نشسه روسمئ دل تنگ / ورئ تا رخش دربیایه ده کمین نابراری